2017: we gaan dromen

Stel: we beginnen helemaal opnieuw. We halen alle huizen weg. Geen muren, geen daken, geen voordeuren, geen drempels. Door die weggevallen infrastructuur, kijken we elkaar weer recht in de ogen. En stel: we bouwen dan samen een nieuwe stad. Wat voor stad zal dat zijn?

Het is vandaag zondag 1 januari 2017. De oliebollen zijn weer op. De champagne ook. Veel mensen zullen 2016 met een zucht van verlichting achter zich laten. Het was een jaar met aanslagen die steeds dichterbij leken te komen en met een oorlog in Syrië waar geen einde aan leek te komen. Met ontgoochelende verkiezingsuitslagen en een steeds hardnekkiger polarisatie.

Maar dat is nu voorbij. Er is een nieuw jaar begonnen. En dat betekent dus ook een nieuw themajaar voor PS|theater. In 2017 richt ik me met de makers op ‘de gedroomde stad’ en gaan we op zoek naar de stad waarin we willen wonen. Te beginnen met een onderzoeksmaand in februari, een veldonderzoek in het voorjaar in een Leidse wijk en twee voorstellingen.

Een aantal maanden geleden hebben we met de makers een eerste brainstorm georganiseerd. Daarbij maakten we gebruik van een van de gesprekstechnieken van Building Conversations van Lotte van den Berg. We schreven eerst ieder voor zich op welke waarden we graag wilden terug zien in de gedroomde stad. Vier voorwaarden voor fysieke ruimte en vier voorwaarden voor de intermenselijke omgang. Vervolgens gingen tweetallen in gesprek en kwam daar opnieuw een lijstje uit van vier fysieke en vier sociale voorwaarden, voortkomend uit de individuele lijstjes. Daarna volgde een gesprek tussen twee tweetallen en kwam uit de voorgaande lijstjes weer een nieuwe lijst voort. En zo verder, tot we met de hele groep tot één gezamenlijke idee over de gedroomde stad gedragen door een geanimeerd gesprek over ontmoetingsplekken, eetbaar groen, speeltuinen, modulaire woningen en deeleconomie. Waarbij iedereen uiteraard zijn ‘eigen’ voorwaarden hartstochtelijk verdedigt ofwel overgaat tot een pragmatische uitruil (‘jouw zwembare grachten vallen eigenlijk ook wel onder mijn creatieve speelruimtes toch’).

De brainstorm vond plaats vóór Brexit, vóór Donald Trump, vóór Berlijn en vóór Nice. Het Oekraïne referendum voelde als een incident, een vergissing die vast niet nog eens zou plaats vinden. De voortdurende oorlog in Syrië met de schrijnende vluchtelingenstroom als gevolg maakte nog niet zo moedeloos als nu. De ontwikkelingen van het afgelopen half jaar, maakt het misschien een beetje misplaatst om als blije eieren op zoek te gaan naar utopische ideeën over de gedroomde stad. Of misschien juist broodnodig?

(foto: een van de installaties uit ‘New Babylon’ van Constant Nieuwenhuys. Gemeentemuseum Den Haag, september 2016)