Erica Smits – tekst en dramaturgie

Jochem Stavenuiter en Paul van der Laan hebben er samen al aardig wat theaterkilometers op zitten. Afgestudeerd aan de mimeopleiding in 1997, behaalden ze al vrij snel succes met hun genummerde Bambie-voorstellingen. Op 31 oktober gaat Bambie 13 in première, een voorstelling over melancholie en keuzes. Het stuk heeft hetzelfde Bambiegehalte als zijn twaalf voorgangers, maar vormt ook het begin van een nieuwe periode.

Eén productiehuis in de basisinfrastructuur. Daar moet de mime het volgens de Raad voor Cultuur mee doen. Is dat voldoende? Of moet de Nederlandse mime, die internationaal als uniek wordt beschouwd, in het nieuwe subsidiestelsel meer vaste voet aan de theatergrond krijgen? Terwijl heel theaterland zich met het stelsel bemoeit, noodklokken luidt of al dan niet in paniek fusiemogelijkheden bespreekt, laat de mime weinig van zich horen. Of ziet de werkelijkheid er toch anders uit?

In december gaat bij Golden Palace Dolores in première, in de regie van artistiek leider Ingrid Kuijpers. Het is de tiende voorstelling die Kuijpers met het gezelschap maakt. Na meer dan negen jaar heeft Golden Palace een stevige positie in de kleine zaal verworven en staat ze te trappelen om de grote zaal te veroveren.

Hij stond aan de wieg van Carver, speelde jarenlang bij het gezelschap maar nam met de voorstelling Zuur met pijn in het hart afscheid van dat theaterhuwelijk. Voor zijn rol in Vallende Ster bij het Onafhankelijk Toneel won hij de VSCD Mimeprijs 2007. Deze maand maakt hij zijn opwachting in de grote zaal als Oblomovs bediende Zachar bij Het Zuidelijk Toneel.

Hoe echt is de mime? Het is een legitieme vraag bij een genre dat echtheid claimt en gespeelde theatraliteit de rug toekeert. Het afgelopen seizoen begaven veel mime-makers zich op de smalle scheidslijn tussen echtheid en theatraliteit, door te spelen met amateurs, door expliciet het maakproces tot onderwerp van voorstellingen te verheffen of door authentieke elementen uit het eigen leven in theater te vertalen. De mime onderzocht zo, heel mime-eigen, op een treffende manier zichzelf.

Het klinkt als iets om je op te verheugen: ‘een combinatie tussen de melancholische Tsjechov-sfeer en de grootsheid van het polderland’. De voorstelling Tsjechov bij de bushalte van Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot gaat tijdens Theaterfestival Boulevard in première. De twee mime-makers voelen zich vrij om in de zomer eens goed te experimenteren.

Er is een overaanbod, er is te weinig publiek, en theaters moeten meer geld genereren. In het huidige theaterklimaat lijkt nauwelijks ruimte voor kleine mimegezelschappen die voor de vlakke vloer willen werken. Hun belang wordt met man en macht verdedigd door een paar kleinschalige theaterbureaus.

Voor de nieuwe generatie theatermakers zijn mime en bewegingstheater belangrijke inspiratiebronnen. Daarmee treedt de mime buiten haar grenzen en wint ze aan belang in het bredere theaterveld. Die toegenomen belangstelling slaat terug op het centrum van de mime in Nederland, het in Amsterdam gevestigde Veemtheater, waar Marcel Bogers de artistieke leiding voert.

(eerder verschenen in TM, december 2006) In de voorstelling Grond lag over de vloer een dikke laag aarde verspreid, in Dreef dobberde de toeschouwer in een grote rode bol op het water, Weef! was een reis van schaap naar stof en in Wervel draaide Boukje Schweigman een uur lang om haar as terwijl het publiek in [...]

  (eerder verschenen in TM, november 2006) In de jaren zestig zette de mime haar eerste stappen op Nederlands terrein. Een halve eeuw later kunnen theatermakers niet meer zonder de beeldende, associatieve taal die zich dankzij de mime heeft ontwikkeld. Een schets van hoe de mime zich een vanzelfsprekende plek verwierf in het Nederlandse theater [...]