Blog PS|theater: Eskender

Depressed. Hij legt het woord op tafel alsof hij net heeft gezegd ‘met melk en suiker graag’. Tegelijkertijd draagt het woord de zwaarte van jaren vluchten en wachten. Wij dachten een hele veilige vraag gesteld te hebben. Hoe ziet je dag eruit? We verwachtten heus geen rooskleurige dagbesteding. Misschien iets over fietsen door de stad, wat onofficieel vrijwilligerswerk of deelnemen aan een activiteit in het buurtcentrum. Maar dit antwoord en de toon waarop het ons voor de voeten wordt gegooid, brengt ons uit balans.

Die ‘ons’, dat zijn Pepijn Smit en ik. Wij zijn theatermakers van stadsgezelschap PS|theater in Leiden. Op het moment van de ontmoeting, zitten wij volop in de research voor een theatervoorstelling over de ongedocumenteerden in de stad en het migratiesysteem in Nederland. Die ‘hij’ is gevlucht uit Ethiopië, uitgeprocedeerd en ‘woonachtig’ in de Bed Bad Broodopvang in Leiden.  In de maanden hiervoor spraken we al met allerlei instanties. Ieder gesprek ging ons goed af. We stelden vragen. We luisterden naar de antwoorden. Het onderwerp bleek steeds complexer, maar dat vonden we juist reuze interessant.

Onze research is natuurlijk niet compleet zonder de ongedocumenteerden zelf. De Bed Bad Broodopvang opent zijn deuren voor ons. Op een mooie voorjaarsdag, sluiten Pepijn en ik voor het eerst aan bij de wekelijkse inloopkoffie op dinsdagochtend. Voor we weten, zitten we in de voorjaarszon tegenover deze man. We stellen onze vraag. Hoe ziet je dag eruit? We krijgen dat antwoord. Depressed. En even weten we niet hoe we verder moeten.

Het gesprek komt uiteindelijk toch op gang. We horen een deel van zijn vluchtverhaal. We zijn geraakt door de zorgen die hij zich maakt om zijn ouders en zijn zoon, die daar nog steeds zijn en gevaar lopen. We zien zijn ogen glinsteren als hij vertelt over zijn geloof en over zijn eigen herinneringen aan theater in zijn tienerjaren. We maken kennis met een mens die meer blijkt te zijn dan onze aannames over ongedocumenteerden.  

Na deze ontmoeting weten we even niet goed raad met onszelf. De man heeft ons vooral een spiegel voorgehouden. Het ongemak van het gesprek, de misplaatstheid van onze goede bedoelingen, de plank die we meteen missloegen. We zijn niet bepaald trots op wat wij in die spiegel zien. Gelukkig stopt het verhaal daar niet. De ontmoeting zet ons op een nieuw spoor. We gaan een voorstelling maken waarbij die ongemakkelijke spiegel juist het uitgangspunt is.