Playtime 2008: ruwe diamanten

(eerder verschenen in TM, juni 2008)

Playtime!
Waar: Het Veemtheater
Wanneer: 21 t/m 27 april 2008

Ongepolijst. Misschien is dat wel de beste term om de afstudeervoorstellingen van de mimeopleiding dit jaar te typeren. Van 21 tot en met 27 april kon het publiek tijdens Playtime! in het Veemtheater kennismaken met de ruwe diamanten van de nieuwe lichting afstuderende makers.

Het ongepolijste was terug te zien in een beeldende en rauwe theatertaal, bijvoorbeeld in ZO komt de naakte waarheid aan haar licht van MTG Blont (Floor van Leeuwen en Bas van Rijnsoever). Hun fascinatie voor de performance, ontstaan tijdens een workshop met Ko van den Bosch, vormde het uitgangspunt voor deze voorstelling. Van den Bosch’ rauwe, compromisloze en geëngageerde theatertaal en de fragmentarische, beeldende stijl van de performance waren in ZO komt… duidelijk te herkennen. Aan het begin van de voorstelling knippen Van Leeuwen en Van Rijnsoever uit grote vellen papier poppetjes die, eenmaal uitgevouwen, een slinger vormen die zij over de breedte van het spelvlak spannen. Vervolgens leggen zij mensen uit het publiek allerlei keuzes voor: ‘jeuk of pijn?’, ‘je moeder of je vader?’ Met zwarte verf wordt het gekozen antwoord op een van de witte papieren minimensjes geschreven. Zo ontstaat een slinger van individuele keuzes die samen één keten, één gemeenschap vormen. Later worden deze poppetjes afgescheurd, aan houten kruisen geniet en in brand gestoken. Een mooi en krachtig beeld dat zou kunnen duiden op een provocatie jegens het christelijk geloof. Of zou het een oproep zijn tot vernietiging van al die individuele meninkjes? Of een waarschuwing over een naderende Apocalyps? Of zegt het iets over de kwetsbaarheid en nietigheid van de mens? Het verlangen een statement te maken is in de voorstelling duidelijk aanwezig. Maar welk statement dat precies is, wordt niet helder.

Voor de andere voorstellingen, zoals Walking Queen van Ariadna Rubio Lleó, Steinboden van Christina Flick en Kimmy Ligtvoet en Faust Forward van Bas van Rijnsoever, geldt hetzelfde. Ook deze makers kunnen sterke beelden en mooie momenten creëren, maar hun voorstellingen blijven hangen in een aaneenschakeling van handelingen waarvan de intentie niet duidelijk is en fragmenten waartussen de samenhang ontbreekt. Nu is de mime nooit snel geneigd het doen en laten van personages psychologisch te verklaren, maar meestal volgen zij een logica in hun handelen, of voel je als publiek een urgentie die doet inzien dat dat handelen belangrijk is, al begrijp je niet waarom.

Een voorbeeld daarvan is Compromis van Melih Gençboyaci. Drie nagenoeg identiek geklede vrouwen (plooirok, leren jack en stropdas) voeren bewegingssequenties uit, waarbij wordt gesuggereerd dat ergens een soort leidinggevende, hogere macht is waarvoor ze bang zijn en waaraan ze zich willen onttrekken. Een precieze verklaring voor het eindeloos rondjes draaien met de heupen, het stiekem achterom gluren of het als een bezetene in de houding gaan staan alsof er iemand aan komt, wordt nooit gegeven. Maar dat voor deze drie vrouwen wel degelijk een logica en een noodzaak achter hun handelingen schuilgaan, blijkt genoeg om de spanning vast te houden.

Het mooiste mimepareltje van dit jaar was, opvallend genoeg, niet te zien tijdens Playtime!. Eerder dit jaar brachten Hilde Labadie en Melih Gençboyaci Zorg in de dependance van de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie aan de Lindengracht. In een eindregie van Anouke de Groot (regieopleiding) speelden ze afwisselend een bejaarde en een verzorger. Labadie en Gençboyaci schoten moeiteloos van de ene in de andere leeftijd en wisten een ontroerend en helder verhaal te brengen over een jong stel dat fantaseert over hoe het is als ze oud zijn en elkaar moeten helpen met aankleden, en een oud paar dat terugdenkt aan de verliefde jaren toen de een nog in de armen van de ander kon springen.

De rauwe en ongepolijste theatertaal van de afstudeervoorstellingen in Playtime!, zoals het krachtige beeld van nasmeulende papierresten van verbrande individuele keuzes in ZO komt de naakte waarheid aan haar licht, de duistere, rokerige vormgeving van Faust Forward en de melancholische sfeer in Steinboden, maakt de nieuwe lichting mime-makers, ondanks sommige onhelderheden in hun werk, toch interessant. Je moet immers niet alle ruwe diamanten meteen willen slijpen.