Playtime 2010: van rockconcert tot relatiedrama

(eerder verschenen in TM, juni 2010)

Van rockconcert tot relatiedrama. De afstuderende lichting van de Mimeopleiding aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten presenteerde tijdens Playtime! van 19 tot en met 24 april haar afstudeerwerk in het Veemtheater. Een week vol beeldende voorstellingen en persoonlijke presentaties van René van Bakel, Anna van Diepen, Xavier Fontaine, Judith Hazeleger, Øystein Johansen, Koen Kreulen, Shani Leiderman en Jolika Sudermann.

Winegums

Aan het begin van Ze heeft JA gezegd komen Koen Kreulen en Judith Hazeleger ruziënd vanuit de foyer de zaal binnen lopen terwijl de technici nog bezig zijn met het klaarzetten van het decor en het opvegen van een massa vrolijk gekleurde winegums. Op de voorgrond wordt een gordijn dichtgeschoven en Kreulen en Hazeleger verdwijnen om even later in een glamoureuze outfit een zoetsappig liefdesliedje te playbacken. De toon is gezet.

De rest van de scènes blijft zich rond dit thema bewegen. Een man en een vrouw die niet met en niet zonder elkaar kunnen. Wat begint als een scheldpartij verandert in een vrijpartij met liefkozende woordjes. Ze zijn een bruidspaar dat niet eens elkaars hand kan vasthouden zonder te kibbelen over hoe dat moet. En de rijst bestaat uit diezelfde vrolijk gekleurde winegums die door een van de technici over de spelers wordt gestrooid vanuit een verfomfaaide AH-tas en die als kleine kogeltjes op hun hoofden neerkomen. 

Vrijheid-blijheid

Zuurdesem van René van Bakel is een tekstpresentatie over de verjaardag van een zekere Jeroen, ingesproken op een geluidsband. In een aantal humoristische scènes wordt een tijdsbeeld van de jaren zeventig opgeroepen. Het leven in een woongroep in een tijd van open relaties, het zoeken naar vrijheid en emancipatie en het vinden van individuele vrijheid in de collectieve vrijheid, blijkt niet zo eenvoudig te zijn. Er moeten kruisjes worden gezet in een schrift als je wilt mee-eten, kosten worden nauwkeurig verdeeld en alle beslissingen worden democratisch genomen in huisvergaderingen. En dat de vader van Jeroen onder het motto vrijheid-blijheid zijn verantwoordelijkheid ontloopt, wordt door de moeder hartstochtelijk verdedigd, terwijl ze niets liever wil dan een man die oud en nieuw gewoon thuis viert. Filmprojecties vormen een mooi contrast met de tekst. Op een groot wit scherm in de Veemvloer komen verschillende homevideo’s uit de jaren zeventig voorbij. In elk filmpje is een klein jongetje te zien, omringd door volwassenen. De beelden tonen niets dan gezelligheid, in de vorm van uitstapjes naar de dierentuin, spelen in de sneeuw, ontbijten in de tent.     

Gruwelijkheid

In de koude kelder van het Veemtheater toont Xavier Fontaine Celebration, een persoonlijke presentatie over fysicaliteit, waarbij hij zijn eigen lichaam inzet als voornaamste instrument. In een aaneenschakeling van ongrijpbare beelden en geluiden die het publiek meeneemt in een duistere droom. Hij neemt bloed bij zichzelf af, produceert de vreemdste geluiden met een microfoon in zijn mond en spreekt in mompelend en onverstaanbaar Frans tot zijn vader. In volledige duisternis beschrijft hij een droom waarin een ‘jij en ik’ samen de eigen ingewanden uit het lichaam halen en aan een muur ophangen, om vervolgens te kijken naar het schilderij dat dat heeft opgeleverd. Daarmee creëert Fontaine een aangrijpend beeld, een combinatie van gruwelijkheid (de beschreven handeling) en gemoedelijkheid (daar samen in alle rust naar kijken).

Koekiemonster

Hello Detroit! van Shani Leiderman begint als een rockconcert, maar dan achterstevoren. De felle witte lampen en drie balken voetlicht aan de achterkant van het podium zijn op het publiek gericht. Leiderman rockt op snoeiharde muziek met haar rug naar het publiek, alsof de achterwand een enorm stadion is waar duizenden fans haar toejuichen. Tijdens deze dynamische en humoristische opening komt de rest van de band op: Bert, Ernie en Koekiemonster. Ze staan en kijken, terwijl Leiderman zich uitslooft als puberaal ongeleid projectiel en zich profileert als bandleider die natuurlijk ‘wel ergens voor staat’, maar ook weer niet ‘te politiek wil zijn’. De voorstelling eindigt met een mooi slotbeeld, waarin Bert, Ernie en Koekiemonster dansen en rocken zoals Leiderman dat deed in het begin. Deze keer is het Leiderman die toekijkt. 

Naar aanleiding van deze vier (van zes) voorstellingen in Playtime 2010 wordt duidelijk dat deze lichting nog wel het een en ander heeft uit te zoeken. Het afstudeerwerk intrigeert, maar roept tegelijkertijd de nodige vragen op. Wat vertelt Zuurdesem meer dan een schets van de jaren zeventig met een humoristische knipoog? Gaat Ze heeft JA gezegd verder dan een knap uitgevoerd, maar enigszins voor de hand liggend relatiedrama? Is de ervaring die het fysieke Celebration oproept sterk genoeg om te beklijven? Gaat Hello Detroit! over het loslaten van je kindertijd of over je kindertijd meenemen naar je volwassen leven?

Desondanks is het mooi om te zien dat ook deze makers en spelers genoeg eigenzinnigheid en originaliteit te bieden hebben om toekomstige toeschouwers te laten delen in hun verbeelding.